Start

SLIMFIT

Menu

Van veld 1 naar veld 7


Algemene visie en organisatie
Het team maakt een omslag in de visie op leren. Er wordt (meer) doelgericht naar de lessen gekeken. Waar eerst de methode centraal stond, staan nu de doelen van de les centraal; hoe zorg ik ervoor dat kinderen hun doelen bereiken? Op welke manieren kan ik hiervoor zorgen? De bijbehorende werkvormen worden weggezet in een korte, doelgerichte instructie van maximaal 20 minuten per vakgebied. Kinderen verwerken de stof op een eigen moment, gekoppeld aan de dag- / weektaak.

Ook in de organisatie maakt het team een omslag. De overstap van het geven van lessen naar het geven van instructies, maakt een aanpassing van het rooster wenselijk. Kinderen volgen gedurende de dag verschillende instructies en hebben tussendoor de tijd om de stof (zelfstandig) te verwerken. Dit betekent dat er door leerkrachten gezamenlijk nagedacht gaat worden over hoe kinderen begeleid en ondersteund kunnen worden gedurende de dag. Waar eerst één leerkracht verantwoordelijk was voor een groep kinderen, zullen leerkrachten nu meer gezamenlijk verantwoordelijk zijn. In het rooster zal afstemming een belangrijke rol spelen; 'Als jij instructie rekenen geeft, kan ik de andere kinderen begeleiden tijdens het zelfstandig werken.'

Personeel
Er wordt voor het eerst onderscheid gemaakt van de functie leerkracht naar rollen die een leerkracht kan hebben. Een leerkracht heeft gedurende de dag verschillende rollen, bijvoorbeeld van instructeur, begeleider, observator of coach (voeren van kindgesprekken). Leerkrachten, in hun rol van instructeur, moeten steeds beter in staat zijn om korte en bondige instructies te geven, gekoppeld aan het doel. Dit betekent dat leerkrachten in staat moeten zijn om in korte tijd (maximaal 20 minuten) de kern van de stof aan kinderen over te dragen. Daarnaast is het beheersen van de leerlijnen van de basisvakken een voorwaarde voor het werken met instructies. Doordat de verwerking van de stof door de kinderen op een ander moment gedaan wordt, is het van belang voor leerkrachten om tijdens de instructie veel directe feedback te geven. Op deze manier worden de kinderen ondersteund en gevolgd in hun ontwikkeling.

Daarnaast vindt er een verandering plaats in de personeelsgeleding. Waar eerst voornamelijk leerkrachten werkzaam waren in de school, wordt er nu ook gebruik gemaakt van onderwijsassistenten of andere personeelsleden. Het is van belang om binnen de teams afspraken te maken over de zelfstandige taak en inzet van assistenten en hun begeleiding. Een veelvoorkomende rol van deze personeelsleden, is de rol van begeleider. Dit houdt in dat zij de kinderen begeleiden tijdens het zelfstandig werken of kinderen extra ondersteunen / uitdagen.

Leeromgeving
Wanneer een team overstapt naar het geven van instructies, betekent dit dat kinderen meer zelfstandig aan het werk zijn. Scholen kunnen onderzoeken welke rol zij de leeromgeving geven tijdens het zelfstandig werken. De school kan overwegen te gaan werken met ruimten naar functies. Voorbeelden hiervan zijn samenwerkplekken, stiltewerkplekken of instructieruimten. Ook kan er nagedacht worden over het creëren van een rijke leeromgeving met hoeken, ateliers of doe- en ontdekplekken. Dit heeft als gevolg dat de rol van de leerkracht als inrichter van de leeromgeving, langzaamaan belangrijker wordt.

Leerinhoud
De overstap van veld 1 naar veld 4 houdt in dat kinderen gedurende de dag verschillende instructies volgen. Daarnaast zijn zij zelfstandig aan het werk. Om zelfstandigheid van kinderen te bevorderen, wordt er vaak gewerkt met planborden, dag- of weektaken. Kinderen hebben ondersteuning en begeleiding nodig bij het leren werken op deze manier. Ook voor leerkrachten vraagt dit een omslag. Kinderen verwerken niet meer direct na de instructie, maar doen dit op een eigen moment. Dit betekent dat de leerkracht het werk van de kinderen minder vaak ziet. Een bespreekpunt is dan ook het nakijken. Welke vakken kijken de kinderen zelf na? Hoe wordt dit gefaciliteerd? Denk aan het inrichten van een nakijkhoek en het oefenen van de vaardigheid 'nakijken'.

ICT
Bij de overstap van veld 1 naar veld 4 kan ICT, meer dan eerst, een rol spelen bij de extra inoefening of (verlengde) instructie. Er kan bijvoorbeeld gewerkt gaan worden met Rekentuin en Taalzee om kinderen te laten oefenen met automatiseren. Ook YouTeach kan ingezet worden voor de extra instructie.

Het volgen van leerlingen
Doordat leerkrachten kinderen tijdens instructies zien en hen daarna zelfstandig laten (ver)werken, is er minder zicht van de betreffende leerkracht op de kinderen tijdens het zelfstandig (ver)werken. De leerkracht zal tijdens de instructie snel moeten analyseren of het kind de stof snapt of dat extra uitleg gewenst is. Verder worden gewoon de methode gebonden toetsen en methodeonafhankelijke toetsen afgenomen.

Differentiatie
Door af te stappen van het geven van lessen en met instructies te gaan werken, is er meer ruimte voor specifieke instructie voor kinderen die een verkorte of verlengde instructie nodig hebben. Er kan gekozen worden om divergente differentiatie toe te gaan passen, waarbij verschillende niveaugroepen op verschillende momenten instructie krijgen, in plaats van alle kinderen tegelijkertijd.

Sommige scholen kiezen er voor om schoolbreed met dezelfde dagstructuur te gaan werken. Alle kinderen hebben dan op hetzelfde moment een werkblok en houden op hetzelfde moment pauze. Wanneer men voor deze schoolbrede dagstructuur kiest, biedt dit mogelijkheden om kinderen op hun eigen niveau instructie te laten volgen. Voorbeeld: Alle rekeninstructies vinden plaats om 09.00 uur. Tessa uit groep 6 kan met de instructie van groep 7 meedoen. Zo wordt het beste tegemoet gekomen aan haar onderwijsbehoeften.

Leiderschap / professionele leergemeenschap
Bij de overgang van veld 1 naar veld 4, vindt er meer samenwerking tussen personeelsleden plaats. Naast het praktisch afstemmen met elkaar, vraagt dit ook een verandering in professionele omgang met elkaar. Teamleden moeten leren om meer samen te werken. Meerdere personeelsleden ondersteunen en begeleiden de kinderen uit meerdere groepen. Dit betekent dat je elkaar moet vertrouwen. Ook jouw collega is in staat om goed onderwijs aan jouw groep te verzorgen.

School en samenleving
Bij de overstap van veld 1 naar veld 4, is het van groot belang om de ouders te informeren en te betrekken bij de veranderingen. Organiseer bijvoorbeeld een ouderavond waarin je het nieuwe rooster uitlegt, film de dag van een kind of maak een fotoverslag.

Van veld 4 naar veld 7


Algemene visie en organisatie
Bij de overstap van veld 4 naar veld 7 vindt er een verandering plaats in de visie op leren; Er wordt uitgegaan van leer- en ontwikkelingslijnen. Dit betekent dat er wordt uitgegaan van het individuele kind; 'Waar staat dit kind in zijn ontwikkeling en hoe kunnen wij als team ervoor zorgen dat dit kind een stapje verder komt?' Ook worden de kinderen betrokken bij en zijn zich bewust van hun eigen leer- en ontwikkelingsproces. Het invoeren van kind coachgesprekken en het werken met een portfolio komen vaak voor op veld 7 scholen.

Personeel
Wanneer de overstap wordt gemaakt van veld 4 naar veld 7, betekent dit dat personeelsleden goed op de hoogte moeten zijn van de verschillende leer- en ontwikkelingslijnen. Ze moeten weten hoe ze aan de verschillende leer- en ontwikkelingsfasen van elk kind tegemoet kunnen komen en wat een stap in de zone van naaste ontwikkeling inhoudt. Tevens moeten zij in staat zijn om te schakelen in rollen; van de leerkracht als instructeur tot de leerkracht als coach of inrichter van de leeromgeving.

Leeromgeving
Bij de overstap van veld 4 naar veld 7 wordt de leeromgeving belangrijker. Er wordt niet alleen meer in het eigen klaslokaal gewerkt, maar ook in andere ruimten. De leeromgeving is uitdagend, deels zelfinstruerend en is ondersteunend aan de activiteiten die kinderen doen. Kinderen hebben geen eigen tafel en stoel meer nodig. Tevens moet gekeken worden naar geluidsrijke en geluidsarme activiteiten. Kinderen zijn actief in de leeromgeving aan het werken en spelen, denk aan hoeken, ateliers, uitdagende opdrachten, MI materialen etc. Zorg ervoor dat de juiste combinaties van hoeken en ateliers in de ruimten geplaatst worden. Kinderen moeten geconcentreerd kunnen werken, zonder afgeleid te worden door kinderen die in andere hoeken of ateliers aan het werk zijn. Tot slot zullen er aanpassingen in het meubilair gedaan moeten worden. Uitgangspunt is dan steeds soort activiteit die kinderen doen en welk meubilair daar dan bij hoort. Als je stil werkt aan een schriftelijke oefening vraagt dat een ander soort meubilair dan dat je een samenwerkingsopdracht doet met driedimensionaal materiaal.?

Leerinhoud
De grootste verandering qua leerinhoud vindt plaats in de omschakeling van het geven van instructies (met behulp van methoden) naar het werken met leer- en ontwikkelingslijnen. Methoden worden als een van de bronnen ingezet bij het bereiken van de doelen van kinderen. Daarnaast krijgen kinderen meer en meer zelf de verantwoordelijkheid bij de vormgeving van hun onderwijs. Kinderen kunnen meedenken, meepraten en meebeslissen over wat ze wanneer willen leren. Planborden, dag- en weektaken zijn middelen om het eigenaarschap en de zelfstandigheid van kinderen te bevorderen en vergroten.

ICT
Tablets en laptops worden steeds meer ingezet. Naast het oefenen van leerstof, krijgt de tablet of laptop ook een rol bij het volgen van digitale instructies, het zoeken naar oplossingen voor vraagstukken of het monitoren van het eigen leerproces.

Het volgen van leerlingen
Naast het afnemen van reguliere methode-gebonden en methode-ongebonden toetsen, wordt er bij de overgang naar veld 7 meer geobserveerd. Door middel van observaties en gesprekken met kinderen wordt de ontwikkeling gemonitord en gevolgd. Veel teams kiezen ervoor om de eigen ontwikkeling voor kinderen inzichtelijk te maken, bijvoorbeeld door leerlijnen te vertalen naar kinddoelen, te werken met een portfolio etc.

Differentiatie
Bij de overgang van veld 4 naar veld 7 is uitgaan van verschillen het uitgangspunt. Het team is er verantwoordelijk voor dat elk kind op zijn eigen niveau onderwijs kan volgen.

Leiderschap / professionele leergemeenschap
Wanneer een team de overgang naar veld 7 maakt, wordt de samenwerking tussen personeelsleden geïntensiveerd. Doordat er wordt uitgegaan van de individuele ontwikkeling van elk kind, moeten personeelsleden nog meer op elkaar vertrouwen. Ook mijn collega is in staat om op maat onderwijs aan elk kind te bieden.

School en samenleving
Wanneer een team zich richting veld 7 ontwikkelt, is het noodzakelijk om na te denken over de rol van externe partijen in school. Men kan bijvoorbeeld besluiten om regelmatig talenten van ouders in te zetten, de samenwerking te zoeken met muziek- of sportverenigingen etc. Ook zoeken sommige scholen de samenwerking op met kinderopvang / peuterspeelzalen, om zich te ontwikkelen tot een Integraal Kindcentrum.